“Πέρα από τις ιδέες του σωστού και του λάθους υπάρχει ένα πεδίο. Θα σε συναντήσω εκεί.
Όταν η ψυχή ξαπλώνει σε αυτό το χορτάρι, ο κόσμος γίνεται πολύ πλήρης για να μιλήσει κανείς γι’ αυτόν.
Οι ιδέες, η γλώσσα, ακόμα και οι λέξεις ο «ένας» και ο «άλλος» χάνουν το κάθε νόημα.”
– Τζελαλαντίν Ρουμί, Πέρσης Σούφι ποιητής του 13ου αιώνα.
Η αλήθεια για την ουσιαστική ενότητα των πάντων διαπερνά τις βαθύτερες πνευματικές και φιλοσοφικές παραδόσεις της ανθρωπότητας, στις οποίες ο μονισμός δεν αποτελεί νοητική κατασκευή, αλλά μια ζωντανή εμπειρία της πραγματικότητας. Το βλέπουμε στην ινδική Αντβάιτα Βεντάντα, που διακηρύσσει την ταύτιση της ατομικής συνείδησης με το Απόλυτο και στο σουφικό «ενότητα του είναι» (Wahdat al-Wujud) που μας μιλά για τον αδιάρρηκτο δεσμό Θεού και ανθρώπου. «Οδός άνω κάτω μία και ωυτή», δηλώνει ο Ηράκλειτος, περιγράφοντας το ενιαίο νόμο ενσαρκωμένο στον Λόγο.
Στην βουδιστική παράδοση, η μη-δυικότητα αποκαλύπτεται μέσω της έννοιας της κενότητας ή Σουνιάτα (Shunyata), τη διδασκαλία ότι κανένα φαινόμενο δεν κατέχει αυτοτελή ύπαρξη χωριστά από το Όλον. Στις ανώτερες σχολές του βουδισμού, όπως το Ντζογκτσέν και η Μαντιαμάκα, υποστηρίζεται ότι η Σαμσάρα και η Νιρβάνα, η οδύνη και η απελευθέρωση, είναι ο ένας ενιαίος ιστός της ύπαρξης που γίνεται αντιληπτός είτε μέσω του σκοτεινού εγωικού νου είτε μέσω της καθαρής επίγνωσης.
Παρά το γεγονός ότι ο χριστιανικός μονοθεϊσμός παρερμηνεύεται συχνά ως ένας σκληρός δυϊσμός μεταξύ καλού και κακού, η ύψιστη αλήθεια του είναι βαθιά μονιστική. Το κακό δεν αποτελεί την ισοδύναμη αρχή με τον Θεό, είναι μια κατάσταση στερημένη από αγάπη και χάρη, η προσωρινή τύφλωση παρόμοια με τον Άσωτο Υιό, που χάθηκε στην ψευδαίσθηση της δυικότητας. Η επιστροφή αυτής της «πλανημένης όψης» στους κόλπους του Πατρός είναι πάντα επιθυμητή και γίνεται άνευ όρων αποδεκτή από τη Θεία Ουσία, η οποία είναι μία μέσα στην τριαδικότητά της.
Όπως ακριβώς το Τάο εκδηλώνεται μέσα από την αδιάρρηκτη αλληλεπίδραση του Γιν και του Γιανγκ, κάθε δυικότητα σε αυτές τις διδασκαλίες αναγνωρίζεται ως μια προσωρινή εκδήλωση της ολότητας. Βασιζόμενοι σε αυτή την παγκόσμια επιθυμία για ένωση, μπορούμε να υποστηρίξουμε ότι η μη-δυική αντίληψη της πραγματικότητας είναι μια έμφυτη ικανότητα της συνείδησης. Πρόκειται για μια φυσική ποιότητα, εγγεγραμμένη γενετικά μέσα μας, η οποία έχει ξεχαστεί κατά τη διάρκεια της ανάπτυξης και προσαρμογής της προσωπικότητας στο κοινωνικό γίγνεσθαι.
Αυτή η προβληματική αντανακλάται στο έργο του Καρλ Γκούσταβ Γιουνγκ (1875 – 1961), ο οποίος υπήρξε ένας από τους πρώτους επιστήμονες στη δυτική ψυχολογία που περιέγραψε το συλλογικό αρχέτυπο του «Θείου Παιδιού» ως αντανάκλαση της αρχέγονης μη-δυικής κατάστασης που υπάρχει σε όλους τους ανθρώπους. Το «Θείο Παιδί», κατά την εννοιολόγησή του, ταυτίζεται με τον αληθινό Εαυτό (Self) που αποτελεί τον πυρήνα της ψυχής, όπου απουσιάζει ο διαχωρισμός μεταξύ υποκειμένου και αντικειμένου, συνειδητού και ασυνείδητου, του «εγώ» και του «κόσμου». Αυτή την ολόκληρη κατάσταση τη θεωρεί μια ανεξάντλητη πηγή ζωτικής δύναμης και ανανέωσης, ακριβώς επειδή δεν περιορίζεται από το πλαίσιο των δυικών συγκρούσεων.
Ωστόσο, η διαδρομή της επιστροφής προς αυτή την αρχέγονη ενιαία φύση δεν υπήρξε ούτε ευθεία ούτε ταχεία στην ιστορία της ψυχοθεραπείας. Για δεκαετίες, η δυτική σκέψη κινήθηκε μέσω της διαλεκτικής, δουλεύοντας με τις αντιφάσεις στο εσωτερικό της ανθρώπινης ψυχής. Παρ’ όλα αυτά, ο Γιουνγκ καθίσταται ο «πρόδρομος» της διαπροσωπικής προσέγγισης, ορίζοντας την έξοδο πέρα από τα όρια του Εγώ ως τον τελικό στόχο της διαδρομής, ενώ οι μεταγενέστερες ψυχοθεραπευτικές σχολές αρχίζουν να οικοδομούν μια σύνθετη αρχιτεκτονική μεθόδων για την επίτευξή του.
Η Γκεστάλτ (Gestalt) θεραπεία του Φρέντερικ Περλς (1893-1970) προτείνει τη συναρμολόγηση της κατακερματισμένης προσωπικότητας μέσω της ενσωμάτωσης των πολικοτήτων. Εδώ, η θεραπεία νοείται ως ένας διάλογος μεταξύ των εσωτερικών πτυχών του ίδιου του άτομου, μέσω της ανάπτυξης σωματικής επίγνωσης, της μετάβασης από τις αυτόματες αντιδράσεις στη βίωση της ζωής στο «εδώ και τώρα», ως κλείσιμο των ημιτελών καταστάσεων (gestalts) και της ανάληψης ευθύνης για τα συναισθήματα και τις ανάγκες του εαυτού. Η παρουσία στην παρούσα στιγμή συνδέει τις διάσπαρτες πτυχές της ψυχής σε ένα ενιαίο σύνολο. Αργότερα, ο Ρομπέρτο Ασατζιόλι (1888–1974), στο πλαίσιο της Ψυχοσύνθεσης, συστηματοποιεί αυτή τη διαδικασία εισάγοντας τη συνειδητή πράξη της αποταύτισης, όπου το άτομο με την βοήθεια της βούλισής του μαθαίνει να αποστασιοποιείται από τις υποπροσωπικότητές του Εγώ προκειμένου να κεντραριστεί στον ανώτερο «Εαυτό».
Στα μέσα του αιώνα, την ιδέα της δομικής πολλαπλότητας του Εγώ υιοθετεί και απλοποιεί ο Έρικ Μπερν (1910–1970). Δημιουργώντας τη μέθοδο της Συναλλακτικής Ανάλυσης, προτείνει την εξέταση της προσωπικότητας όχι ως μιας μονολιθικής κατασκευής, αλλά ως της δυναμικής αλληλεπίδρασης τριών καταστάσεων του Εγώ: του Γονέα, του Ενήλικα και του Παιδιού. Αν και το μοντέλο του Μπερν παρέμεινε εντός των πλαισίων του κοινωνικο-ψυχολογικού δυϊσμού και στόχευε στην αυτοπραγμάτωση μέσω του ελέγχου του «Ενήλικα» επί των άλλων μερών, αποτέλεσε ένα σημαντικό βήμα προς την αναγνώριση ότι ο εσωτερικός μας χώρος κατοικείται από διαφορετικούς χαρακτήρες.
Ο Αβραάμ Μάσλοου (1908–1970), δυτικός επιστήμονας και ψυχολόγος, οδηγήθηκε στη διαπροσωπική εμπειρία μέσω της επιστήμης. Αρχικά, η κοινωνική αυτοπραγμάτωση ήταν η κορυφή στην κλασική του πυραμίδα αναγκών, αλλά σε μεταγενέστερα έργα του ο Μάσλοου υποστηρίζει ότι ο αληθινός στόχος της ανθρώπινης ανάπτυξης είναι η έξοδος πέρα από το ατομικό «Εγώ» και η επίτευξη της ενότητας με το Είναι. Εισάγει την έννοια της αυτο-υπέρβασης και κηρύσσει επίσημα τη συγκρότηση της διαπροσωπικής προσέγγισης, ορίζοντάς την ως την «τέταρτη δύναμη» στην ψυχολογία — μια κατεύθυνση που διερευνά το πολυδιάστατο δυναμικό του ανθρώπου.
Παράλληλα με τη δυτική αναζήτηση δομών, ο Ζαν Κλάιν (1912-1998), ιατρός-θεραπευτής και δάσκαλος της Αντβάιτα Βεντάντα, συνεχίζει την προσπάθεια να ενώσει την ανατολική φιλοσοφική σοφία με τις επιστημονικές αντιλήψεις της Δύσης μέσω της πρακτικής της «ακρόασης χωρίς ακροατή». Η προσωπική του εμπειρία στον διαλογισμό, την οποία απέκτησε στην Ινδία, δίχνει ότι η θεραπεία των καταστροφικών προτύπων συμπεριφοράς δεν επιτυγχάνεται μέσω του ελέγχου των επιμέρους μερών, αλλά μέσω της βαθιάς σωματικής χαλάρωσης στη σιωπή της επίγνωσης. Η μεθοδολογία του Κλάιν γίνεται το μη-δυικό θεμέλιο πάνω στο οποίο θα αναπτυχθεί αργότερα ολόκληρη η διαπροσωπική θεραπεία.
Στη δεκαετία του 1980, ο διδάκτωρ φιλοσοφίας Ρίτσαρντ Σουόρτς (Richard Schwart), δημιουργεί το μοντέλο των Εσωτερικών Οικογενειακών Συστημάτων (IFS). Αναγνωρίζει την πολλαπλότητα των πτυχών της προσωπικότητας όχι ως παθολογία, αλλά ως φυσική δομή της ψυχής. Ο Σουόρτς δηλώνει ότι σε αυτή την «κοινότητα των μερών», ακόμη και τα πιο καταστροφικά μέρη έχουν μια προστατευτική και αγαθή λειτουργία. Κεντρικό σημείο στο IFS έγινε η επιστροφή στην γιουνγκιανή, ολιστική πηγή. Η ιδέα ότι μέσα σε κάθε άνθρωπο υπάρχει ένα άθικτο, μη‑δυϊστικό Κέντρο (ο Εαυτός), το οποίο χρειάζεται να απελευθερωθεί από τους αμυντικούς μηχανισμούς που σχηματίστηκαν στην παιδική ηλικία, γίνεται η βάση της θεραπείας. Ο Ρίτσαρντ Σουόρτς συνεχίζει μέχρι σήμερα την επαγγελματική του δραστηριότητα, επιδεικνύοντας τη μέθοδό του σε πραγματικό χρόνο στα μέσα ενημέρωσης.
Την ίδια περίοδο, ο Στίβεν Γουολίνσκι (Stephen Wolinsky), διδάκτωρ φιλοσοφίας και μαθητής του Νισαργκαντάτα Μαχαράτζ, εμβαθύνει τη διαδικασία της μη-δυικής αυτογνωσίας μέσα από το πρίσμα της Κβαντικής Ψυχολογίας. Αντί για τον συνηθισμένο διάλογο με τα μέρη της προσωπικότητας, προτείνει μια οδό αποδόμησης μέσω της άμεσης συνειδητοποίησης ότι τόσο το «εγώ» μας όσο και το ίδιο το «πρόβλημα» είναι υφασμένα από τον ίδιο κβαντικό ιστό της συνειδητότητας. Δείχνει ότι το κάθε ψυχολογικό εμπόδιο, υπό στενότερη εξέταση, αποδεικνύεται απλώς μια προσωρινή μορφή της ενιαίας ενέργειας. Επί του παρόντος, ο Στίβεν Γουολίνσκι έχει αποσυρθεί από τη δημόσια και θεραπευτική δραστηριότητα, προτιμώντας το «παιχνίδι της ζωής» από την τυπική κοινωνική δράση.
Ο Στάνισλαβ Γκροφ, διδάκτωρ ιατρικής, όντας ένας από τους θεμελιωτές της διαπροσωπικής θεραπείας, ανοίγει μια νέα κατεύθυνση. Δημιουργεί μια σωματοκεντρική προσέγγιση, βασιζόμενος στις ιδέες του Βίλχελμ Ράιχ και εργάζεται με τον «μυϊκό θώρακα», χρησιμοποιώντας την Ολοτροπική Αναπνοή, η οποία επιτρέπει μέσω της κάθαρσης την επίτευξη διευρυμένων καταστάσεων συνείδησης και την έξοδο πέρα από τα όρια του Εγώ. Ο Γκροφ πιστεύει ότι πολλά ψυχολογικά προβλήματα συνδέονται με τον «εγκλωβισμό» της ενέργειας σε μία από τις 4 περιγεννητικές μήτρες ή φάσεις που διέρχεται το παιδί κατά τη διαδικασία της γέννησης. Μέσω της ολοτροπικής αναπνοής, μπορεί κανείς να «βιώσει μέχρι τέλους» τα μπλοκαρισμένα συναισθήματα και έτσι να θεραπευτεί.
Ιδιαίτερη θέση μεταξύ των σωματικών διαπροσωπικών ψυχοθεραπευτών κατέχει η Τζούντιθ Μπλάκστοουν, διδάκτωρ φιλοσοφίας και ψυχοθεραπεύτρια με σαραντάχρονη εμπειρία, της οποίας η πορεία προς τη δημιουργία της «Διαδικασίας Πραγμάτωσης» (The Realization Process) ξεκίνησε από την υπέρβαση μιας προσωπικής καταστροφής. Σε ηλικία είκοσι πέντε ετών, ένας σοβαρός τραυματισμός στην πλάτη διέκοψε την πολλά υποσχόμενη καριέρα της ως επαγγελματία χορεύτριας, φέρνοντάς την αντιμέτωπη με την ανάγκη για μια βαθιά εσωτερική αναζήτηση. Χρόνια πρακτικής στοχασμού στις παραδόσεις του Ζεν και της Αντβάιτα Βεντάντα, σε συνδυασμό με επιστημονικές έρευνες, την οδηγούν στο συμπέρασμα ότι η μη‑δυϊκότητα είναι μια πραγματική, σωματικά βιώσιμη κατάσταση.
Η μέθοδός της επικεντρώνεται στη σωματική, μη-δυική επίγνωση με σκοπό την ψυχολογική, διαπροσωπική και σωματική θεραπεία. Η Τζούντιθ διδάσκει την παρουσία μέσα στον εσωτερικό χώρο του σώματος και την καλλιέργεια μιας πολύ λεπτής, αλλά θεμελιώδους επίγνωσης, η οποία διαπερνά το σώμα από μέσα και από έξω. Eισάγει την έννοια του «Πυρήνα» (Core), περιγράφοντάς το ως ένα κατακόρυφο κανάλι που διέρχεται από το κέντρο του κάθε ανθρώπου, ενώνοντας τον ουρανό και τη γη. Αυτός ο «Πυρήνας» δίνει στο άτομο μια αίσθηση ακλόνητης σταθερότητας και αποκαθιστά την αρχέγονη σύνδεση με τον κόσμο. Η Τζούντιθ Μπλάκστοουν συνεχίζει μέχρι σήμερα το εκπαιδευτικό της έργο ως ιδρύτρια της μεθόδου.
Στις αρχές του 21ου αιώνα, ο Τζον Πρέντεργκαστ, μαθητής και ακόλουθος του Ζαν Κλάιν, γνωστός ψυχοθεραπευτής και πνευματικός δάσκαλος, δημιουργεί τη μέθοδο που επιτρέπει την εστίαση στην εμπειρία της «ιερής παρουσίας». Ο Πρέντεργκαστ τονίζει ότι η παρουσία δεν είναι μια νοητική κατάσταση, αλλά μια βαθιά εμπειρία στην πνευματική καρδιά του ανθρώπου, που οδηγεί στη θεραπεία, την αποδοχή του εαυτού και τη συνειδητοποίηση της αληθινής μας φύσης, η οποία υπερβαίνει το Εγώ. Πρόκειται για ένα αίσθημα ειρήνης, άνευ όρων αγάπης, αρμονίας και διαύγειας, που αναδύεται όταν σταματάμε να αντιστεκόμαστε στην παρούσα στιγμή και ζούμε πλήρως παρόντες σε αυτήν. Ο Τζον Πρέντεργκαστ έχει ολοκληρώσει την κανονική ψυχοθεραπευτική του πρακτική. Ασχολείται πλέον με πνευματική καθοδήγηση και διδάσκει τις μεθόδους «εσωτερικής αίσθησης» (In Touch), τις οποίες ανέπτυσσε επί δεκαετίες.
Οι σύγχρονοι δάσκαλοι, όπως ο Λοκ Κέλι (Loch Kelly) και ο Πίτερ Φένερ (Peter Fenner), καθιστούν τη διαδικασία της επίγνωσης πιο ακριβή, αλλά οι προσεγγίσεις τους παρουσιάζουν σημαντικές διαφορές. Ο Λοκ Κέλι, κάτοχος μεταπτυχιακού στη θεολογία, αδειοδοτημένος κοινωνικός λειτουργός, συγγραφέας, δάσκαλος διαλογισμού και ψυχοθεραπευτής, ασκεί τη θεραπεία για περισσότερα από 30 χρόνια. Αφού έλαβε υποτροφία για να μελετήσει τον διαλογισμό στη Σρι Λάνκα, την Ινδία και το Νεπάλ και ολοκλήρωσε μια σειρά από απομονώσεις (retreats) στο κλασικό στυλ του βουδισμού Θεραβάντα, δημιούργησε τη μέθοδο που βασίζεται στην «επίγνωση χωρίς προσπάθεια» και στην ενεργή μετατόπιση της προσοχής (Shift) από το μυαλό, ως κέντρου του Εγώ, στην περιοχή της καρδιάς ή στον χώρο γύρω από το σώμα, παρόμοια με την αλλαγή καναλιού σε ένα τηλεχειριστήριο. Η προσέγγιση του Κέλι βασίζεται σε «μικρο-πρακτικές» (glimpses). Λέει: «Συνειδητοποίησε αυτόν που συνειδητοποιεί», «Κοίταξε από τον χώρο, όχι προς αυτόν», «Δώσε προσοχή στο κενό», όπου αντί να εστιάζετε σε ένα μάντρα, μαθαίνετε να παρατηρείτε τον χώρο ανάμεσα στις λέξεις.
Η επιστημονική διαδρομή του Πίτερ Φένερ περνά μέσα από την ανατολική στοχαστική παράδοση προς τη δυτική κλινική ψυχολογία, μετατρέποντας τη μεταφυσική της μη-δυικότητας σε θεραπευτική μέθοδο. Τη δεκαετία του 1970, ο Φένερ βυθίζεται βαθιά στην πρακτική του θιβετιανού βουδισμού και παίρνοντας μοναστικούς όρκους, περνά εννέα χρόνια αυστηρής εκπαίδευσης υπό την καθοδήγηση του Λάμα Θούμπτεν Γιέσε. Ο στόχος του δεν είναι απλώς η τήρηση της παράδοσης, αλλά η απομυθοποίησή της για τον δυτικό νου. Παράλληλα με την πρακτική, υποστηρίζει τη διατριβή του και γίνεται διδάκτωρ φιλοσοφίας (Ph.D.) στον τομέα της φιλοσοφικής ψυχολογίας της σχολής Μαντιαμάκα. Αυτό το διπλό υπόβαθρο, η μοναστική εμπειρία της άμεσης αντίληψης της φύσης του νου και η ακαδημαϊκή τεχνογνωσία στην ανατολική λογική, αποτελεί το θεμέλιο της δικής του μεθόδου, του «Ακτινοβόλου Νου» (Radiant Mind).
Εντάσσοντας το όραμά του σε ένα επιστημονικό σύστημα, ο Πίτερ Φένερ μεταφράζει τη βουδιστική έννοια της «κενότητας» (σουνιάτα) στη γλώσσα της διαπροσωπικής ψυχοθεραπείας. Διδάσκοντας το έργο του σε έγκριτα ιδρύματα, όπως η Ιατρική Σχολή του Στάνφορντ και το Ινστιτούτο Ολοκληρωμένων Σπουδών της Καλιφόρνια (CIIS), χρησιμοποιεί τον «μη-εξαρτημένο και μη-δυικό νου» ως θεραπευτικό εργαλείο, δίνοντάς του το όνομα Πυρήνας (Core). Στο σύστημά του, ο Πυρήνας λειτουργεί ως ένα φιλόστοργο, άτρωτο, άχρονο και αυτόφωτο στήριγμα που δεν χρειάζεται εξωτερική τροφοδοσία, καθώς ο ίδιος είναι η πηγή της επίγνωσης ή ο «Ακτινοβόλος Νους». Η θεραπεία επιτυγχάνεται όχι μέσω του ελέγχου, της σύνθεσης ή της μεταμόρφωσης, αλλά μέσω της αποδοχής και της διάλυσης μη συγχρονισμένης αντίδρασης στο καθαρό φως της «Λαμπερής Γαλήνης» (Radiant Rest). Η μη-δυική παρουσία επιτρέπει στην ψυχή να «ξεμάθει» σταδιακά να υποφέρει, επιστρέφοντας ξανά και ξανά στην έμφυτη καθαρή επίγνωση, στην πηγή.
Ο Πίτερ Φένερ αναπτύσσει ένα μοναδικό στυλ παράδοξου διαλόγου, ο οποίος μπορεί να είναι εξωτερικός ή εσωτερικός, για την άμεση παράκαμψη των αμυντικών μηχανισμών του Εγώ. Σε αντίθεση με την κλασική θεραπεία, που στοχεύει στην αναζήτηση αιτιών, οι μη-δυικές ερωτήσεις του στοχεύουν στην ίδια τη δομή που επιτρέπει τη διατήρηση του προβλήματος.
Προτείνει όχι την ανάλυση της συναισθηματικής παρόρμησης, αλλά την εξερεύνηση του χώρου μέσα στον οποίο αυτή αναδύεται, χρησιμοποιώντας ερωτήσεις τύπου «κοάν», όπως: «Μπορώ αυτή τη στιγμή να μην κάνω απολύτως τίποτα με αυτή την κατάσταση;» «Τι θα συμβεί αν σταματήσω να προσπαθώ να “διορθώνω” αυτή την κατάσταση;», «Μπορώ να επιτρέψω σε αυτή την παρόρμηση να είναι όσο έντονη είναι, χωρίς να τη μετατρέψω σε πράξη;». Με αυτόν τον τρόπο, δημιουργείται ένα γνωστικό αδιέξοδο για τον νου που έχει συνηθίσει να μετατρέπει την υπερβολική συναισθηματική αντίδραση σε πρόβλημα.
Οι ερωτήσεις όπως: «Πού τελειώνει αυτή η αίσθηση και πού αρχίζει ο χώρος μέσα στον οποίο η αίσθηση βρίσκεται;», «Τι θα απομείνει αν σταματήσω να αποκαλώ αυτή την κατάσταση δική μου;», «Αν αυτή η αίσθηση είναι απλώς μια δόνηση στον χώρο, τι με εμποδίζει να είμαι αυτός ο χώρος;», βοηθούν στην αποταύτιση από τον εκάστοτε ανώριμο αυτοματισμό και στην θέασή του ως ένα ξεχωριστό αντικείμενο μέσα στον χώρο.
Η θέση ενός διλήμματος, όπως: «Υπάρχει τώρα κάποιο πρόβλημα, αν δεν θα το σκέφτομαι;», «Τι είναι “λάθος” τώρα, αν δεν συγκρίνω αυτή τη στιγμή με κάποια άλλη;», «Ποιος είναι αυτός ο “εγώ” που υποφέρει τώρα; Πού ακριβώς βρίσκεται;», συμβάλλει στην κατάρρευση της δυικότητας και στην αποκάλυψη της ψευδαισθητικής φύσης της εσωτερικής σύγκρουσης.
Καλώντας στην εξερεύνηση του χώρου του Πυρήνα (Core) της Παρουσίας, μέσω ερωτήσεων όπως: «Υπάρχει στην αντίληψή μου ένα σημείο που είναι ήδη ήρεμο, τώρα, μέσα σε αυτή την καταιγίδα;», «Χρειάζεται να αλλάξω κάτι σε αυτή τη στιγμή για να νιώσω πλήρως παρών;», «Μπορεί αυτή η καταστροφική κατάσταση να βλάψει τον χώρο μέσα στον οποίο αναδύεται;», ο Φένερ μυεί τον ερωτώντα σε μια διαπροσωπική μετατόπιση.
Τα κοάν του Πίτερ Φένερ δεν απαιτούν διανοητική απάντηση. Ο στόχος τους είναι να προκαλέσουν την παύση στο ανήσυχο μυαλό για να βυθιστεί κανείς στη στιγμή νοητικής αδράνειας, όπου η μη συγχρονισμένη με τη στιγμή συναισθηματική παρόρμηση διαχωρίζεται από το καταστροφικό σενάριο. Σε αυτή την παύση, η αντιδραση αποκαλύπτεται ως απλή ενέργεια που δονείται στον απεριόριστο χώρο του Πυρήνα, ο οποίος δεν μπορεί να καταστραφεί ή να επηρεαστεί. Έτσι, μέσω του παράδοξου διαλόγου, ο αυτοματισμός δεν διορθώνεται, αλλά αυτοαπελευθερώνεται μέσα στον άπειρο χώρο της αντίληψης.
Η προσέγγιση ο «Ακτινοβόλος Νους» (Radiant Mind) μας οδηγεί στην αρχαία ταοϊστική αρχή του “wu wei” ή της μη-δράσης, που σημαίνει την παραίτηση από τη συνηθισμένη ψυχική προσπάθεια για την αλλαγή της αντίδρασης. Η αμερόληπτη παρατήρηση που πηγάζει από την Παρουσία, σταδιακά παύει να τροφοδοτεί τον αυτοματισμό με συναισθηματικά φορτισμένη ενέργεια προσοχής του Εγώ, στερώντας από την παθολογία το θεμέλιό της. Όταν η εμπειρία παύει να εκλαμβάνεται ως πρόβλημα, τότε αποκαλύπτεται μέσα της η έλλειψη οποιασδήποτε υπόστασης. Η συνείδηση επιστρέφει στην κατάσταση γαλήνης, όπου η προσωπικότητα, σύμφωνα με τον Πίτερ Φένερ, παύει να αποτελεί εμπόδιο και γίνεται ένας “διαφανής φακός”. Ακόμα κι αν αυτός ο «φακός» διατηρεί τα δικά του ατομικά χαρακτηριστικά, το ηλιακό φως μπορεί να περνά μέσα από αυτόν και να εκδηλώνεται ελεύθερα στον κόσμο.
Σήμερα, το φάσμα της διαπροσωπικής ψυχοθεραπείας αντιπροσωπεύεται από το πλήθος μεθόδων, η καθεμία από τις οποίες προσφέρει τη δική της μοναδική προσέγγιση στη διαδικασία συνειδητοποίησης της μη-δυϊκής μας φύσης. Μπορείτε να επιλέξετε την τεχνική εκείνη που αντηχεί στις ατομικές σας ανάγκες και ιδιαιτερότητες. Όποιο μονοπάτι και να διαλέξετε, θα είναι πάντα η επιστροφή στην αρχέγονη φύση του ανθρώπου. Σε αυτό το ταξίδι, η θεραπεία δεν συντελείται μέσω της διόρθωσης των λαθών του παρελθόντος, αλλά συμβαίνει μέσω της ενθύμησης του καθαρού αυτοσυνείδητου χώρου, ως αληθινής μας ουσίας.
