Αποδεικνύεται πως οι πιο σταθεροί σύμμαχοι της υγείας μας είναι απροσδόκητα απλοί και προσιτοί. Είναι τα ταπεινά σταυρανθή λαχανικά, το κολοσσιαίο προστατευτικό δυναμικό των οποίων η επιστήμη μόλις πρόσφατα άρχισε να αποκαλύπτει. Τελευταίες επιστημονικές μελέτες δείχνουν ότι η συστηματική κατανάλωση λαχανικών, όπως: μπρόκολο, λάχανο, κουνουπίδι, λαχανάκια Βρυξελλών, κινέζικο λάχανο, κολράμπι, κάιλ, ρόκα, γογγύλι, ραπανάκι, μουστάρδα, γουασάμπι και χρένο, — ωφελεί την ορμονική υγεία των δυο φύλων και συνδέεται με μείωση του κινδύνου εμφάνισης κακοήθων ορμονοεξαρτώμενων νεοπλασιών κατά 15–23%. Είναι ένας εντυπωσιακά σταθερός δείκτης, ο οποίος επαναλαμβάνεται σε διαφορετικές χώρες και ηλικιακές ομάδες.

Το μυστικό των σταυρανθών βρίσκεται στη χημική τους ιδιοσυγκρασία: περιέχουν μοναδικούς δευτερογενείς μεταβολίτες, οργανικές ενώσεις που δεν συμμετέχουν άμεσα στην ανάπτυξη του φυτού, αλλά λειτουργούν ως η φυσική του ασπίδα απέναντι στους εχθρούς και τις περιβαλλοντικές προκλήσεις. Αυτοί οι μεταβολίτες ή οι γλυκοσινολάτες, ενεργοποιούνται ως αποτέλεσμα μηχανικής βλάβης, δηλαδή κατά το τεμαχισμό λαχανικών ή την άλεση των λαχανικών.

Οι γλυκοσινολάτες, θειούχες ενώσεις που βρίσκονται αποκλειστικά στα σταυρανθή, διασπώνται κατά την κοπή ή τη μάσηση και μετατρέπονται σε δραστικές ουσίες, όπως τα Ισοθειοκυανικά και οι Ινδόλες. Οι έρευνες αποδεικνύουν ότι αυτές οι ενώσεις, με τη σειρά τους, ενισχύουν την κυτταρική άμυνα ενεργοποιώντας τα αντιοξειδωτικά συστήματα του οργανισμού, προάγοντας την αποτοξίνωση και προκαλώντας απόπτωση στα κατεστραμμένα κύτταρα.

Ισοθειοκυανικά.

Τα Ισοθειοκυανικά είναι θειούχες αντιοξειδωτικές ενώσεις και φυτοθρεπτικά συστατικά. Ο πιο γνωστός και μελετημένος εκπρόσωπος αυτής της κατηγορίας είναι η Σουλφοραφάνη, διάσημη για τις έντονες αντιφλεγμονώδεις, αντιβακτηριακές και αντικαρκινικές της ιδιότητες. Στα άθικτα λαχανικά βρίσκεται ο πρόδρομός της — η Γλυκοραφανίνη.

Όταν το φυτό μασιέται ή κόβεται, τα κυτταρικά τοιχώματα διαρρηγνύονται και ενεργοποιείται το ένζυμο Μυροσινάση, το οποίο μετατρέπει τη Γλυκοραφανίνη στο ωφέλιμο Ισοθειοκυανικό. Για να λειτουργήσει το ένζυμο, τα λαχανικά χρειάζονται καλό μάσημα ή κατανάλωση σε ωμή μορφή. Αν μαγειρευτούν, πρέπει να είναι για λίγο, καθώς η Μυροσινάση καταστρέφεται εύκολα από την έντονη, παρατεταμένη θερμότητα.

Τα Ισοθειοκυανικά διεγείρουν την παραγωγή ηπατικών ενζύμων που βοηθούν τον οργανισμό να αποβάλλει τις τοξίνες. Ενεργοποιούν προστατευτικές οδούς στα κύτταρα, μειώνοντας το οξειδωτικό στρες και τις χρόνιες φλεγμονές. Η Σουλφοραφάνη διαθέτει αντιβακτηριακή δράση — μεταξύ άλλων αναστέλλει τη δραστηριότητα του βακτηρίου Helicobacter pylori, μειώνοντας τον κίνδυνο γαστρίτιδας και έλκους. Επιβραδύνει επίσης την ανάπτυξη καρκινικών κυττάρων που σχετίζονται με διαφορετικά αίτια, προστατεύοντας παράλληλα το DNA από βλάβες.

Ινδόλες.

 Οι Ινδόλες (ινδόλη‑3‑καρβινόλη και συγγενείς ενώσεις) είναι βιολογικά δραστικές ουσίες που ανήκουν στην ομάδα των φυτοθρεπτικών συστατικών και σχηματίζονται φυσικά κατά τη διάσπαση των γλυκοσινολατών, οι οποίες αφθονούν σε όλα τα σταυρανθή λαχανικά. Οι Ινδόλες συμβάλλουν στη σωστή μεταβολική πορεία των οιστρογόνων, μειώνοντας τον κίνδυνο καταστάσεων που εξαρτώνται από αυτά.

Τα οιστρογόνα υπάρχουν στο σώμα κάθε ανθρώπου, ανεξάρτητα από το φύλο. Στις γυναίκες ρυθμίζουν τον κύκλο, τη διάθεση, την οστική πυκνότητα και την υγεία του δέρματος. Στους άνδρες υποστηρίζουν τις γνωστικές λειτουργίες, την ελαστικότητα των αγγείων, τη libido και ακόμη και την ποιότητα της σπερματογένεσης. Ωστόσο, σημασία δεν έχει τόσο το επίπεδο των οιστρογόνων, όσο οι δρόμοι μέσω των οποίων διασπώνται.

Σύγχρονες έρευνες δείχνουν ότι ο αυξημένος κίνδυνος ορμονοεξαρτώμενων όγκων συνδέεται όχι με τα ίδια τα οιστρογόνα, αλλά με τη διαταραχή του μεταβολισμού τους. Κατά τη διάσπαση των οιστρογόνων, ο οργανισμός παράγει διαφορετικούς μεταβολίτες. Ορισμένοι είναι ασφαλείς και αποβάλλονται γρήγορα. Άλλοι, πιο επιθετικοί, μπορούν να βλάψουν τα κύτταρα, να ενισχύσουν τη φλεγμονή και να δημιουργήσουν συνθήκες για την ανάπτυξη όγκων.

Έτσι, κρίσιμος παράγοντας δεν είναι η ποσότητα των οιστρογόνων, αλλά το είδος των προϊόντων διάσπασής τους. Αυτή η διαδικασία είναι εξίσου σημαντική για γυναίκες και άνδρες, καθώς οι ορμόνες κυκλοφορούν σε όλους τους ανθρώπους και ιστοί, όπως ο μαστός στις γυναίκες και ο προστάτης στους άνδρες αντιδρούν σχεδόν με τον ίδιο τρόπο σε έναν δυσμενή μεταβολισμό των οιστρογόνων.

Ο οργανισμός αρχίζει να παράγει περισσότερους επιθετικούς μεταβολίτες όταν εκτίθεται σε στρες, χρόνια φλεγμονή, υπερβολική κατανάλωση απλών υδατανθράκων και ζάχαρης, αλκοόλ, αυξημένο σωματικό βάρος, μειωμένη λειτουργία του ήπατος, έλλειψη φυτικών ινών και διαταραχή της εντερικής μικροβιοτικής. Αυτοί οι παράγοντες υπερφορτώνουν τα συστήματα αποτοξίνωσης και το ήπαρ κατευθύνει τα οιστρογόνα σε πιο επικίνδυνες οδούς διάσπασης. Ως αποτέλεσμα, συσσωρεύονται στους ιστούς ερεθιστικά προϊόντα που αυξάνουν τον κίνδυνο νεοπλασιών.

Όταν κόβουμε το μπρόκολο ή μασάμε τραγανό λάχανο, στα φυτικά κύτταρα ενεργοποιούνται οι ινδολικές ενώσεις, με κυριότερη την ινδόλη‑3‑καρβινόλη. Στο όξινο περιβάλλον του στομάχου αυτή μετατρέπεται σε DIM (διινδολυλομεθάνιο) — ένα μόριο που βοηθά τον οργανισμό να επιλέγει μια ασφαλέστερη μεταβολική οδό για τα οιστρογόνα, μειώνοντας το φορτίο στο ήπαρ και περιορίζοντας τη συσσώρευση επικίνδυνων μεταβολιτών.

Προληπτική δράση.

Ωστόσο, τα σταυρανθή λαχανικά δεν δρουν μόνο μέσω της επίδρασής τους στον μεταβολισμό των οιστρογόνων. Ανασκοπήσεις μελετών δείχνουν ότι η τακτική κατανάλωσή τους συνδέεται με μείωση του κινδύνου για μια ολόκληρη σειρά άλλων μορφών καρκίνου.

Οι μετα-αναλύσεις καταγράφουν σημαντική μείωση του κινδύνου καρκίνου του παχέος εντέρου και του ορθοκολικού καρκίνου κατά 16–20%. Το μέγιστο προστατευτικό αποτέλεσμα παρατηρείται με ημερήσια πρόσληψη περίπου 40–60 γραμμαρίων.

Στον καρκίνο του πνεύμονα, η προστατευτική δράση είναι ιδιαίτερα εμφανής σε ασιατικούς πληθυσμούς, όπου τα σταυρανθή αποτελούν παραδοσιακό μέρος της διατροφής. Εκεί, τα άτομα με υψηλή κατανάλωση αυτών των λαχανικών εμφανίζουν περίπου 20–23% χαμηλότερο κίνδυνο καρκίνου του πνεύμονα.

Για τα ανώτερα τμήματα του πεπτικού συστήματος — στομάχι, οισοφάγο και ορισμένους άλλους όγκους του γαστρεντερικού — τη μεγαλύτερη ωφέλεια προσφέρουν οι ωμές μορφές: ωμό μπρόκολο, κουνουπίδι, λάχανο.

Σε μελέτες, η υψηλή κατανάλωση ωμών σταυρανθών συνδέεται με μείωση του κινδύνου καρκίνου του στομάχου κατά περίπου 40% και περισσότερο. Ιδιαίτερη μνεία γίνεται στο πάγκρεας: ακόμη και σχετικά μικρή ποσότητα ωμών σταυρανθών — πάνω από μιάμιση μερίδα την εβδομάδα — σχετίζεται με αισθητή μείωση του κινδύνου, φτάνοντας έως και το 40% σύμφωνα με ορισμένες εργασίες.

Για τον καρκίνο του προστάτη προτείνονται ενδεικτικές ποσότητες συνολικής πρόσληψης: περίπου 3 μερίδες (70–80 γραμμάρια) την εβδομάδα. Περίπου 5 μερίδες για την ουροδόχο κύστη και τα νεφρά, και περίπου 5–7 μερίδες για γυναικολογικούς όγκους.

Στον καρκίνο του μαστού, η προστατευτική δράση των σταυρανθών γίνεται ιδιαίτερα εμφανής σε μακροχρόνιες παρατηρήσεις. Οι γυναίκες που εντάσσουν συστηματικά αυτά τα λαχανικά στη διατροφή τους επί σειρά ετών έχουν έως και 20% χαμηλότερο κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου του μαστού σε σύγκριση με όσες τα καταναλώνουν σπάνια.

Αφομοίωση και αντενδείξεις.

Η προσθήκη λιπαρών βελτιώνει σημαντικά την απορρόφηση των Iνδολών και των Iσοθειοκυανικών. Αυτό μπορεί να είναι ελαιόλαδο, αβοκάντο, ταχίνι, σπόροι ή ξηροί καρποί. Το λίπος βοηθά τα ενεργά μόρια να διαπεράσουν τις κυτταρικές μεμβράνες και να φτάσουν στα σημεία όπου πραγματικά δρουν — στα μιτοχόνδρια και στον πυρήνα του κυττάρου. Ο συνδυασμός αυτός επιτρέπει στο ήπαρ να μεταβολίζει πιο αποτελεσματικότερα τα οιστρογόνα και να απομακρύνει τους τοξικούς μεταβολίτες.

Η προσθήκη μουστάρδας και λεμονιού στο ελαιόλαδο σε πιάτα με σταυρανθή λαχανικά αυξάνει επίσης τη βιοδιαθεσιμότητα των δευτερογενών μεταβολιτών. Η ωφέλιμη δράση των Ινδολών και των Ισοθειοκυανικών ενισχύεται ακόμη περισσότερο στην παρασκευή ροφημάτων χάρη στον λεπτομερή τεμαχισμό.

Όταν το μπρόκολο ή το λάχανο μαγειρεύονται ελαφρά, γίνονται πιο μαλακά και πιο εύπεπτα. Σε αυτή τη μορφή συνεργάζονται ιδανικά με πρωτεΐνη — ώριμα σκληρά τυριά, θαλασσινά, ψάρια, αυγά, όσπρια, ξηρούς καρπούς και σπόρους. Η πρωτεΐνη σταθεροποιεί τα επίπεδα σακχάρου, μειώνει τη φλεγμονή και ενισχύει την αντικαρκινική δράση των σταυρανθών. Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό για την πρόληψη του καρκίνου του παχέος εντέρου και του παγκρέατος.

Μετά τα 50, είναι σημαντικό να λαμβάνεται υπόψη ότι οι διαφορετικές πηγές πρωτεΐνης επηρεάζουν με διαφορετικό τρόπο τα επίπεδα του IGF‑1 (ινσουλινοειδής αυξητικός παράγοντας 1). Ο IGF‑1 είναι μια φυσική ορμόνη που παράγεται κυρίως στο ήπαρ. Η αυξητική ορμόνη (GH) είναι μία από τις ορμόνες του πρόσθιου λοβού της υπόφυσης και όταν φτάνει στο ήπαρ, διεγείρει τη σύνθεση και την απελευθέρωση του IGF‑1 στο αίμα. Ο IGF‑1 είναι αυτός που προάγει την ανάπτυξη των οστών, των μυών και των ιστών. Με την ηλικία και με μεταβολικές διαταραχές, αυτή η διεγερτική δράση μπορεί να συμβάλει στον πολλαπλασιασμό καρκινικών κυττάρων, εμποδίζοντας παράλληλα τον φυσιολογικό προγραμματισμένο κυτταρικό θάνατο (απόπτωση).

Aν στη νεότερη ηλικία ο IGF‑1 συμμετέχει στην αναγέννηση των ιστών, σε μεγαλύτερη ηλικία η υπερβολική της αύξηση συνδέεται με υψηλότερο κίνδυνο νεοπλασματικών διεργασιών. Στην περίοδο από 50 έως 65 ετών συνιστάται ο περιορισμός τροφών που προκαλούν έντονη άνοδο του IGF‑1: γάλα, γιαούρτι, τυρί κότατζ, κόκκινο κρέας και πουλερικά. Αυτές οι τροφές είναι πλούσιες σε λευκίνη και μεθειονίνη — αμινοξέα που διεγείρουν την ανάπτυξη των κυττάρων, συμπεριλαμβανομένων των δυνητικά προκαρκινικών κυττάρων, ενεργοποιώντας την παραγωγή του ινσουλινοειδούς αυξητικού παράγοντα 1.

Η ινσουλινοαντίσταση και τα υψηλά επίπεδα ινσουλίνης που τη συνοδεύουν ωθούν επίσης το ήπαρ να παράγει περισσότερο IGF‑1. Οι κύριοι παράγοντες κινδύνου είναι: υπερκατανάλωση απλών υδατανθράκων, γλυκών και αλκοόλ, πολύ συχνά γεύματα, χαμηλή σωματική δραστηριότητα που μειώνει την ικανότητα των μυών να προσλαμβάνουν γλυκόζη, και χρόνιο στρες που αυξάνει την κορτιζόλη, η οποία με τη σειρά της ανεβάζει τη γλυκόζη και την ινσουλίνη. Οι μελέτες δείχνουν ότι η στενή σχέση μεταξύ υψηλής πρόσληψης πρωτεΐνης, αυξημένου IGF‑1 και κινδύνων για την υγεία παρατηρείται έως περίπου τα 65 έτη. Μετά τα 65, τα επίπεδα IGF‑1 μειώνονται φυσιολογικά και η πρωτεϊνική τροφή παύει να έχει τόσο έντονη επίδραση στις διακυμάνσεις του.

Παρά τις έντονες αντικαρκινικές τους ιδιότητες, τα σταυρανθή λαχανικά δεν είναι κατάλληλα για όλους. Η υψηλή τους βιολογική δραστικότητα μπορεί να αυξήσει τα αέρια και να προκαλέσει δυσφορία σε άτομα με σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου ή εντερική δυσβίωση. Σε περιπτώσεις υπολειτουργίας του θυρεοειδούς, η κατανάλωση μεγάλων ποσοτήτων μπορεί προσωρινά να μειώσει την απορρόφηση ιωδίου, γι’ αυτό σε παθήσεις του θυρεοειδούς απαιτείται μέτρο και αποφυγή υπερβολών.

Ωμά μπρόκολο, κουνουπίδι και λάχανο μπορεί να ερεθίσουν το στομάχι σε άτομα με γαστρίτιδα υψηλής οξύτητας. Σε όσους έχουν παθήσεις του παγκρέατος, έχουν υποβληθεί σε επεμβάσεις του πεπτικό ή αντιμετωπίζουν ενεργή φλεγμονή του εντέρου, προτιμότερο τα λαχανικά να εισάγονται σταδιακά και σε μαγειρεμένη μορφή. Συνολικά, αυτά τα λαχανικά είναι ασφαλή για τους περισσότερους ανθρώπους, αλλά σε χρόνιες παθήσεις του πεπτικού ή του θυρεοειδούς είναι σημαντικό να λαμβάνεται υπόψη η ατομική ιδιαιτερότητα και να επιλέγονται κατάλληλοι τρόποι μαγειρέματος σε κάθε περίπτωση.

Τα σταυρανθή παραμένουν από τις πιο αξιόπιστες και πολυδιάστατες προστατευτικές τροφές. Υποστηρίζουν τη λειτουργία του ήπατος, βελτιώνουν την ορμονική ισορροπία, μειώνουν τη φλεγμονή και βοηθούν τον οργανισμό να διατηρεί ομαλά το μεταβολικό του προφίλ με την πάροδο της ηλικίας. Όταν εντάσσονται τακτικά στη διατροφή σε συνδυασμό με πρωτεΐνες, αποτελούν σταθερό στοιχείο της πρόληψης, ενισχύοντας τη δύναμη του οργανισμού και την ανθεκτικότητα του ανοσοποιητικού.

Η  Βιοσυντονιστική Θεραπεία BICOM2000  θα ενισχύσει αισθητά τις αποτοξινωτικές λειτουργίες του ήπατος, θα βελτιώσει την ισορροπιία του νευρικού και ορμονικού συστήματος, θα τονώσει ολιστικά τον οργανισμό.

Η Βιοθυμική Ψυχοθεραπεία ή θεραπείας συναισθημάτων,  θα βοηθήσει στην αναγνώριση μοτίβων που βρίσκονται στον υπόβαθρο του μακροχρόνιου στρες. Η βαθιά αυτεπίγνωση και η μάθηση που λαμβάνει χώρα κατά τη διάρκεια θεραπείας θα συμβάλλουν στην απόκτηση νέων δεξιοτήτων συμπεριφοράς με βάση την ωριμότητα και την ενσυνειδητότητα.